english

Odpowiedzialność członków zarządu fundacji

Opisaliśmy dla Państwa zasady odpowiedzialności członków zarządu fundacji za zobowiązania fundacji. W razie wątpliwości lub dodatkowych pytań dotyczących zasad funkcjonowania fundacji – prosimy o kontakt: biuro@opclegal.pl, tel.: +48 793 384 396.

Pracujemy z kilkoma fundacjami. Często słyszymy pytanie, o zakres odpowiedzialności członków zarządu fundacji, w szczególności, czy odpowiadają za zobowiązania (długi) fundacji. Poniżej nasza odpowiedź na to pytanie, bo zakładamy, że liczba zainteresowanych osób może okazać się większa.

1. Odpowiedzialność za zobowiązania fundacji wobec osób trzecich

W przeciwieństwie do zarządu spółki z o.o., członkowie zarządu fundacji nie odpowiadają subsydiarnie za jej zobowiązania (brak takiego zapisu w ustawie o fundacjach). W praktyce oznacza to, że w sytuacji długów fundacji wobec osób trzecich, członkowie zarządu nie odpowiadają za takie długi, tj. egzekucja nie będzie prowadzona z majątku członków zarządu fundacji.

2. Odpowiedzialność cywilnoprawna członka zarządu wobec fundacji

Członkowie zarządu mogą odpowiadać wobec fundacji na zasadach ogólnych prawa cywilnego, przede wszystkim na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego. Dotyczy to sytuacji, gdy członek zarządu poprzez swoje zawinione działanie działa na szkodę fundacji.

3. Odpowiedzialność za zaległości podatkowe i składki ZUS fundacji

Z art. 116a Ordynacji podatkowej wynika, że członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe fundacji. Zgodnie z tym przepisem, za takie zaległości całym swoim majątkiem odpowiadają solidarnie wszyscy członkowie organu zarządzającego. Odpowiedzialność aktywuje się, gdy egzekucja zaległości podatkowych z majątku fundacji okaże się w całości lub części bezskuteczna. Członek zarządu może uwolnić się od osobistej odpowiedzialności za zaległości podatkowe tylko wtedy, jeżeli wskaże mienie fundacji, z którego egzekucja w znacznej części umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że członkowie zarządu fundacji odpowiadają za zaległości podatkowe, które powstały w czasie pełnienia funkcji członka zarządu fundacji.

W przypadku fundacji prowadzącej działalność gospodarczą, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy. Wskazanie mienia fundacji, z którego będzie możliwa egzekucja zaległości, także powoduje uwolnienie od odpowiedzialności materialnej.

Zgodnie z art. 31 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do należności z tytułu składek stosuje się m.in. art. 116a Ordynacji Podatkowej. Ponadto zgodnie z art. 32 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne.

Członkowie zarządu fundacji odpowiadają więc z tytułu zaległości w opłacaniu składek na ZUS, tak jak za zaległości podatkowe.

4. Odpowiedzialność karna

Członkowie zarządu fundacji mogą również ponosić odpowiedzialność karną z tytułu wyrządzenia szkody fundacji (art. 296 Kodeksu karnego). Zgodnie z tym przepisem, osoba, która przez nadużycie udzielonych jej uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na niej obowiązku, wyrządza znaczną szkodę majątkową fundacji, będąc przy tym obowiązana na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

5. Odpowiedzialność karno-skarbowa

Członek zarządu fundacji może również ponosić odpowiedzialność karno-skarbową. Zgodnie z art. 9 § 3 Kodeksu karnego skarbowego, za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe odpowiada jako sprawca, także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania – zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi m.in. osoby prawnej.

Powierzenie obowiązków w zakresie rozliczeń podatkowych osobom trzecim nie znosi odpowiedzialności podatnika w sferze prawa karnego skarbowego. Członek zarządu może jednak w takiej sytuacji nie ponosić odpowiedzialności w przypadku braku możliwości przypisania winy.

6. Odpowiedzialność z tytułu ustawy o rachunkowości

Ustawa o rachunkowości przewiduje odpowiedzialność karną z tytułu niepoprawnego prowadzenia ksiąg rachunkowych i nieprawidłowego sporządzenia sprawozdania finansowego. Odpowiedzialność taką może ponosić kierownik jednostki, w tym zwłaszcza zarząd. Zgodnie z art. 77 Ustawy o rachunkowości –  karze grzywny lub karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie może podlegać ten, kto dopuszcza do nieprowadzenia ksiąg rachunkowych, niedbałego ich prowadzenia, niesporządzenia sprawozdania finansowego czy przedstawienia w nim nierzetelnych danych. Odpowiedzialność z art. 77 ustawy o rachunkowości jest odpowiedzialnością na zasadzie winy.

Należy pamiętać, że zgodnie z art. 4 ust. 5 Ustawy o rachunkowości kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą, w tym z tytułu nadzoru, również w przypadku, gdy określone obowiązki w zakresie rachunkowości zostaną powierzone innej osobie za jej zgodą.

Oznacza to, że powierzenie prowadzenia ksiąg rachunkowych podmiotowi zewnętrznemu (np. biuru rachunkowemu) nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności członka zarządu za nieprowadzenie ksiąg rachunkowych i niesporządzanie sprawozdań finansowych.

 

opublikowano: 16/12/2015, autor: Iwona Osiak

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Potrzebujesz pomocy prawnej?